Asoslar · 2/37 daqiqa

Kodlash shifrlash emas

Kompyuter hamma narsani baytlar ko'rinishida saqlaydi. Kodlash (encoding) — bu baytlarni boshqa ko'rinishda yozish usuli. Masalan, matnni faqat oddiy belgilar orqali uzatish kerak bo'lganda.

Muhim farq: kodlashda kalit yo'q. Formatni bilgan har kim uni darhol ortga qaytaradi. Shifrlashda (encryption) esa kalitsiz ochib bo'lmaydi.

Eng ko'p uchraydigan formatlar

  • Base64 — harflar, raqamlar, + va /; oxirida ko'pincha =. Masalan: UEFUQ0g=
  • Hex — har bayt ikki belgi bilan, faqat 0-9 va a-f. P harfi = 50.
  • Binary — har bayt sakkizta 0/1: 01010000.
  • URL encoding — maxsus belgilar % bilan: { = %7B.
terminal
echo -n 'PATCH' | base64      # UEFUQ0g=
echo 'UEFUQ0g=' | base64 -d      # PATCH
Agar kimdir “parolni Base64 bilan himoyaladik” desa — bu himoya emas. Base64 ma'lumotni yashirmaydi.

Video darslar

Videolar ingliz tilida. O'zbekcha subtitr uchun YouTube'da ⚙ Sozlamalar → Subtitrlar → Avtomatik tarjima → O'zbekcha ni tanlang (videoda subtitr mavjud bo'lsa).

Bilimingizni tekshiring

1. Base64 va shifrlash orasidagi asosiy farq nima?

2. `4f4b` qaysi formatga o'xshaydi?