Himoya (Blue team) · 1/17 daqiqa

Server jurnallarini o'qish

Har bir web server har so'rovni jurnalga (log) yozadi: kim (IP), qachon, qaysi sahifani so'radi va server qanday javob berdi. Hujum bo'lganda birinchi qidiriladigan joy — aynan shu jurnallar.

access log qatori
198.51.100.7 - - [12/Oct/2026:04:12:31 +0000] "POST /login HTTP/1.1" 401 312
└─ IP          └─ vaqt                         └─ so'rov             └─ javob kodi

Muhim javob kodlari

  • 200 — muvaffaqiyatli.
  • 302 — boshqa sahifaga yo'naltirish (ko'pincha muvaffaqiyatli kirishdan keyin).
  • 401 / 403 — ruxsat yo'q yoki parol noto'g'ri.
  • 404 — sahifa topilmadi (ko'p 404 — skanerlash belgisi bo'lishi mumkin).

Brute force qanday ko'rinadi?

Bitta IP qisqa vaqt ichida o'nlab 401 oladi, keyin to'satdan 302 yoki 200 — demak, parol topilgan. Oddiy foydalanuvchi esa bir-ikki marta adashadi va to'xtaydi.

Himoya: urinishlar sonini cheklash (rate limiting), bir necha xatodan keyin vaqtincha bloklash, 2FA va shubhali faollik uchun ogohlantirishlar. Katta tizimlarda bularni SIEM platformalari avtomatik kuzatadi.

Video darslar

Videolar ingliz tilida. O'zbekcha subtitr uchun YouTube'da ⚙ Sozlamalar → Subtitrlar → Avtomatik tarjima → O'zbekcha ni tanlang (videoda subtitr mavjud bo'lsa).

Bilimingizni tekshiring

1. Qaysi javob kodi noto'g'ri parolni bildiradi?

2. Brute force hujumining eng aniq belgisi qaysi?